Szkolenia Pomiarowe

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych wytwarzających, przetwarzających, przesyłających i zużywających energię elektryczną

DOZORU

w zakresie G1

1. Podstawa prawna ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu
   Postawę prawną do ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu stanowi par.8 ust.4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci . (Dz.U. Nr 89 , poz. 828).

   2.Określenie osób na stanowiskach dozoru
   Są to osoby kierujące czynnościami osób wykonujących pracę w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym oraz osoby na stanowiskach pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci elektroenergetycznych .

   3.Postanowienia ogólne
   Egzamin kwalifikacyjny powinien zapewniać jednolite wymagania dla wszystkich egzaminowanych. Wymagania egzaminacyjne powinny być podane pisemnie do wiadomości kandydatom ubiegającym się o potwierdzenie kwalifikacji co najmniej na 14 dni przed wyznaczoną datą egzaminu. Tematykę egzaminu  opracowano zgodnie z wymaganiami  określonymi w par.6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w zakresie energetycznym-gazowym GRUPA I

   4.Szczegółowa tematyka egzaminu
   Szczegółowa tematyka egzaminu obejmuje zakres wymaganej wiedzy jaką powinny wykazać się osoby, które będą mogły zajmować się eksploatacją na stanowisku DOZORU,  określona jest w par. 6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. Urządzenia, instalacje i sieci gazowe, do wyżej wymienionego Rozporządzenia podane są w załączniku nr 1 (Grupa 1)

   4.1.Przepisy w zakresie przyłączania urządzeń i instalacji do sieci , dostarczania paliw i energii oraz prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń , instalacji i sieci elektroenergetycznej

• Przepisy dotyczące zasad przyłączania do wspólnej sieci urządzeń i instalacji elektroenergetycznych .
• Przepisy z zakresie umów w sprawie dostarczania energii elektrycznej.
• Obowiązki dostawcy i odbiorcy energii elektrycznej, wynikające z przepisów prawnych
• Ograniczenia w dostawie energii elektrycznej.
• Zasady dysponowania mocą urządzeń i instalacji elektroenergetycznych.
• Zasady prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń , instalacji i sieci elektroenergetycznych. Standardy jakościowe obsługi odbiorców. Warunki wstrzymania dostawy energii elektrycznej.
• Wymagania i zawartość dokumentacji technicznej (projektowej). Tryb uzgadniania rozwiązań technicznych
• Sprawdzanie realizacji warunków przyłączania urządzeń i instalacji elektroenergetycznych oraz ich uruchomienie
• Kształtowanie dobowego poboru mocy, pewność zasilania i zasady rezerwowania.
• Rodzaje i zasady doboru układów pomiarowych.
• Zasady kształtowania taryf, kalkulacji cen i stawek opłat, rozliczeń w obrocie energią elektryczną

4.2. Przepisy i zasady postępowania przy programowaniu pracy urządzeń, instalacji i sieci z uwzględnieniem zasad racjonalnego użytkowania paliw i energii

• Znajomość ogólnych zasad wytwarzania, przesyłu, rozdziału i racjonalnego użytkowania paliw i energii.
• Znajomość zasad programowania pracy urządzeń, instalacji i sieci zmierzających do
• uzyskania wyrównanego przebiegu obciążenia i minimalizacji zużycia paliw i energii.
• Bieżąca kontrola poboru mocy i energii w procesach produkcyjnych.
• Okresowe analizy energochłonności. Normowanie zużycia energii elektrycznej.
• Analiza strat energii i ekonomicznego obciążenia urządzeń. Rola współczynnika mocy i jego poprawianie.
• Zasady stosowania ograniczeń w użytkowaniu i poborze energii.
• Zasady gospodarki mocą bierną.
• Statystyka i sprawozdawczość techniczno – ekonomiczna.

4.3. Przepisy dotyczące eksploatacji, wymagania w zakresie prowadzenia dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej oraz stosowania instrukcji eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci

• Ogólna charakterystyka ustawy z dnia 10.04.1997r. „Prawo Energetyczne” oraz aktów wykonawczych z zakresu eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Dokumentacja techniczno-eksploatacyjna urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Przyjmowanie urządzeń , instalacji i sieci elektroenergetycznych do eksploatacji.
• Prowadzenie ruchu urządzeń , instalacji i sieci. Wymagania szczegółowe odnośnie eksploatacji poszczególnych rodzajów urządzeń i sieci elektroenergetycznych.
• Przekazywanie do remontu oraz wycofywanie z eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Terminy i zakres oględzin, przeglądów i remontów oraz badań i pomiarów eksploatacyjnych.
• Kwalifikacje osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci  elektroenergetycznych.
• Instrukcje eksploatacji urządzeń , instalacji i sieci oraz zawartość i układ instrukcji.

4.4. Przepisy dotyczące budowy urządzeń, instalacji i sieci oraz normy i warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać urządzenia, instalacje i sieci

• Charakterystyka norm oraz warunków technicznych dotyczących budowy urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Zasady budowy i działania urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Zasady doboru urządzeń do warunków środowiskowych.
• Wyposażenie urządzeń w aparaturę kontrolno-pomiarową, regulacyjną, automatykę i zabezpieczenia.
• Przepisy dotyczące ochrony przeciwporażeniowej. Techniczne środki ochrony przed dotykiem bezpośrednim i pośrednim. Układy sieciowe i napięcia bezpieczne. Układy SELV i PELV.
• Klasy ochronności.
• Środki ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach o napięciu powyżej 1 kV.
• Ochrona odgromowa i przeciwprzepięciowa.
• Umiejętność posługiwania się dokumentacją techniczną.

4.5. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony przeciwpożarowej, z uwzględnieniem udzielania pierwszej pomocy oraz wymagań ochrony środowiska

• Obowiązki osób dozoru w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa  pożarowego i ochrony środowiska.
• Zagrożenia związane z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.
• Organizacja wykonywania prac przy urządzeniach elektrycznych. Rodzaje poleceń. Osoby funkcyjne. Zasady przygotowania miejsca pracy.
• Klasyfikacja, terminy badań i zasady użytkowania sprzętu ochronnego.
• Wpływ urządzeń , instalacji i sieci elektroenergetycznych na możliwość powstania pożaru. Sprzęt i urządzenia przeciwpożarowe stosowane przy likwidacji pożarów.
• Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom poszkodowanym. 
• Wpływ urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych na skażenie środowiska (hałas, wibracje, pola elektromagnetyczne oraz elektrostatyczne) i środki przeciwdziałania.

4.6.Zasady postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu urządzeń przyłączonych do sieci

• Zasady postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu określone w instrukcjach eksploatacyjnych i przeciwpożarowych.
• Zasady szkolenia pracowników w zakresie postępowania w warunkach zagrożenia.
• Sprzęt gaśniczy – zasady stosowania i użytkowania.

4.7. Zasady dysponowania mocą urządzeń przyłączonych do sieci

• Obowiązujące zasady wprowadzania do ruchu i odstawiania urządzeń prądotwórczych.
• Znajomość obowiązujących przepisów z zakresu ograniczeń poboru mocy i zużycia energii elektrycznej.
• Znajomość zasad programowania pracy urządzeń i instalacji oraz wyłączeń urządzeń i instalacji odbiorczych dla zapewnienia dotrzymania wprowadzonych ograniczeń.

4.8. Zasady i warunki wykonywania prac kontrolno– pomiarowych i montażowych

• Przygotowanie i przeprowadzanie prac kontrolno pomiarowych.
• Zasady i warunki wykonywania pomiarów eksploatacyjnych w zakresie:
  podstawowych wielkości elektrycznych : prądu , napięcia i oporności ,
  • poboru mocy, zużycia energii elektrycznej i współczynnika mocy,
  • skuteczności ochrony przeciwporażeniowej,
  • ochrony odgromowej sieci, budynków i budowli.
• Zasady i metody wykonywania badań poszczególnych rodzajów urządzeń elektrycznych.
• Metody badań i charakterystyka przyrządów pomiarowych.
• Sporządzenie protokołu z badań i pomiarów oraz ocena wyników pomiarów.
• Zasady i warunki wykonywania prac montażowych urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych.

Uwaga:

Osoba przystępująca do egzaminu kwalifikacyjnego powinna wykazywać się szczegółową znajomością postanowień zawartych w obowiązującej Ustawie z dnia 10.04.1997r.  „Prawo Energetyczne” , Ustawy z dnia 7.07.1994r. ”Prawo Budowlane” oraz rozporządzeń wykonawczych do tych Ustaw.
Ponadto powinna znać zasady wynikające z Przepisów Budowy Urządzeń Energetycznych, Przepisów Eksploatacji Urządzeń Energetycznych, Norm, Kodeksu Pracy oraz instrukcji stanowiskowych i zakładowych – wszystko w zakresie określonym  „Wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji ” – a także znać zasady udzielania pomocy przedlekarskiej.

Wybrane akty prawne i normy

1. Ustawa z dnia 10.04.1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 1997 r. nr 54, poz. 348 z póź. zm.).
2. Ustawa z dnia 07.07.1994 r. Prawo budowlane (Jednolity tekst Dz. U. z 2000 r. nr 106, poz.1126 z póź. zm.).
3. Ustawa z dnia 24.08.1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2002 r. nr 147 poz. 1229 z póź. zm.).
4. Ustawa z 12.09.2002 r. o normalizacji(Dz.U. z 2002 r. nr 169, poz.1386).
5. Kodeks pracy. Tekst ujednolicony. Dział 4 i 10 (Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z póź. zm.).
6. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia28.04.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. (Dz.U. z 2003r. nr 89, poz. 828 z póź. zm.).
7. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2013 poz. 492)
8. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26.09.1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 1997 r. nr 129, poz. 844 z póź. zm.).
9. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. (Dz. U. z 2002 r. nr 75, poz. 690.).
10. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 11.08.2000 r. w sprawie przeprowadzania kontroli przez przedsiębiorstwa energetyczne (Dz. U. z 2000 r. nr 75, poz.866).
11. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31.08.1998 r. w sprawie ustalenia zakresu i wysokości opłat za nielegalny pobór energii elektrycznej (Dz.U. z 1998 r. nr 118, poz. 761)..
12. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16.08.1999r. w  sprawie warunków technicznych użytkowania budynków mieszkalnych (Dz. U. z  1999r. nr74, poz. 836).
13. PN – IEC 60364. Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych (norma wieloarkuszowa).
14. PN-EN-12464-1. Światło i oświetlenie miejsc pracy. Część 1. Miejsca pracy we wnętrzach.
15. PN- EN 50144 -1:2002. Bezpieczeństwo użytkowania narzędzi ręcznych o napędzie elektrycznym. Wymagania ogólne.
16. PN-86/E-5003.01. Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Wymagania ogólne.
17. PN- IEC 61024. Ochrona odgromowa obiektów budowlanych. Zasady ogólne.

WYKAZ NORM POWOŁANYCH W ZAKRESIE INSTALACJI ELEKTRYCZNYCH  I OCHRONY ODGROMOWEJ
Minister Infrastruktury w Rozporządzeniu z dnia 10 grudnia 2010 roku (Dz. U. nr 239 z 2010 r., poz. 1597) określił nowy wykaz norm powołanych w „Warunkach  Technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”.

1. PN – EN 62305 – 1:2008  Ochrona odgromowa – Część 1: Zasady ogólne
2. PN – EN 62305 – 2:2008  Ochrona odgromowa -Część 2: Zarządzanie ryzykiem
3. PN – HD 308 S2:2007 Identyfikacja żył w kablach i przewodach oraz w przewodach sznurowych
4. PN – IEC 364 – 4 – 481:1994 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona zapewniająca bezpieczeństwo – Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych – Wybór środków ochrony przeciwporażeniowej w zależności od wpływów zewnętrznych (w zakresie pkt. 481.3.1.1)
5. PN – EN 12464 – 1:2004 Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach
6. PN – HD 60364 – 1:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 1: Wymagania podstawowe, ustalanie ogólnych charakterystyk, definicje
7. PN – HD 60364 – 4 – 41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4 – 41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym
8. PN – IEC 60364 – 4 – 42:1999  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego
9. PN – IEC 60364 – 4 – 43:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed prądem przetężeniowym
10. PN – IEC 60364 – 4 – 442:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona instalacji niskiego napięcia przed przejściowymi przepięciami i uszkodzeniami przy doziemieniach w sieciach wysokiego napięcia
11. PN – IEC 60364 – 4 – 443:1999  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi
12. PN – IEC 60364 – 4 – 444:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed zakłóceniami elektromagnetycznymi (EMI) w  instalacjach obiektów budowlanych
13. PN – IEC 60364 – 4 – 45:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed obniżeniem napięcia
14. PN – IEC 60364 – 4 – 473:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Stosowanie środków ochrony zapewniających bezpieczeństwo – Środki ochrony przed prądem przetężeniowym
15. PN – IEC 60364 – 4 – 482:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych – Ochrona przeciwpożarowa
16. PN – IEC 60364 – 5 – 51:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Postanowienia ogólne
17. PN – IEC 60364 – 5 – 52:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie
18. PN – IEC 60364 – 5 – 523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Obciążalność prądowa długotrwała przewodów
19. PN – IEC 60364 – 5 – 53:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Aparatura rozdzielcza i sterownicza
20. PN- IE C 60364 – 5 – 534:2003 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Urządzenia do ochrony przed przepięciami
21. PN – IEC 60364 – 57537:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Aparatura rozdzielcza i sterownicza – Urządzenia do odłączania izolacyjnego i łączenia
22. PN – HD 60364- 5754:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 5 – 54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych
23. PN – IEC 60364 – 5 – 551:2003  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Inne wyposażenie  – Niskonapięciowe zespoły prądotwórcze
24. PN – HD 60364 – 5 – 559:2010 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 5- 55: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Inne wyposażenie – Sekcja 559: Oprawy oświetleniowe i instalacje oświetleniowe
25. PN – IEC 60364 – 5 – 56:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Instalacje bezpieczeństwa
26. PN – HD 60364 – 6:2008 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 6: Sprawdzanie
27. PN – EN 60445:2010 Zasady podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka z maszyną, znakowanie i identyfikacja – Identyfikacja zacisków urządzeń i zakończeń przewodów
28. PN – EN 60446:2010 Zasady podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka z maszyną, znakowanie i identyfikacja – Identyfikacja przewodów 3 kolorami albo znakami alfanumerycznymi
29. PN – HD 60364- 5 – 54:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 5 – 54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych
30. PN – HD 308 S2:2007 Identyfikacja żył w kablach i przewodach oraz w przewodach sznurowych.
31. PN – IEC 364 – 4 – 481:1994 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona zapewniająca bezpieczeństwo – Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych – Wybór środków ochrony przeciwporażeniowej w zależności od wpływów zewnętrznych (w zakresie pkt. 481.3.1.1)
32. PN – N – 01256 – 02:1992 Znaki bezpieczeństwa – Ewakuacja
33. PN – B – 02151 – 02:1987 Akustyka budowlana – Ochrona przed hałasem pomieszczeń w budynkach – Dopuszczalne wartości poziomu dźwięku w pomieszczeniach
34. PN- B – 02171:1988 Ocena wpływu drgań na ludzi w budynkach
35. PN – E – 05010:1991 Zakresy napięciowe instalacji elektrycznych w obiektach budowlanych
36. PN – E- 05115:2002  Instalacje elektroenergetyczne prądu przemiennego o napięciu wyższym od 1 kV
37. PN- E- 08501:1988 Urządzenia elektryczne – Tablice i znaki bezpieczeństwa
38. PN – EN 12464 – 1:2004 Światło i oświetlenie – Oświetlenie miejsc pracy – Część 1: Miejsca pracy we wnętrzach
39. PN – EN50160:2002PN – EN  50160:2002/AC:2004PN – EN 50160:2002/Ap1:2005 Parametry napięcia zasilającego w publicznych sieciach rozdzielczych
40. PN – EN 50310:2007 Stosowanie połączeń wyrównawczych i uziemiających w budynkach z zainstalowanym sprzętem informatycznym
41. PN – HD 60364 – 1:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 1: Wymagania podstawowe, ustalanie ogólnych charakterystyk, definicje
42. PN – HD 60364 – 4 – 41:2009 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 4 – 41: Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed porażeniem elektrycznym
43. PN – IEC 60364 – 4 – 42:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed skutkami oddziaływania cieplnego
44. PN – IEC 60364 – 4 – 43:1999  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed prądem przetężeniowym
45. PN – IEC 60364 – 4 – 442:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona instalacji niskiego napięcia przed przejściowymi Przepięciami i uszkodzeniami przy doziemieniach w sieciach wysokiego napięcia
46. PN- IEC 60364 – 4 – 443:1999  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi
47. PN – IEC 60364 – 4 – 444:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed zakłóceniami elektromagnetycznymi (EMI) w instalacjach obiektów budowlanych
48. PN – IEC 60364- 4 – 45:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa  – Ochrona przed obniżeniem napięcia PN – IEC 60364 – 4 – 473:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Stosowanie środków ochrony zapewniających bezpieczeństwo – Środki ochrony przed prądem przetężeniowym
49. PN – IEC 60364 – 4 – 482:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa  – Dobór środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych  – Ochrona przeciwpożarowa
50. PN – IEC 60364 – 5 – 51:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Postanowienia ogólne
51. PN – IEC 60364- 5 – 52:2002  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż  wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie
52. PN – IEC 60364 – 5 – 523:2001 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż  wyposażenia elektrycznego – Obciążalność prądowa długotrwała przewodów
53. PN – IEC 60364 – 5 – 53:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Aparatura rozdzielcza i sterownicza
54. PN – IEC 60364 – 5 – 534:2003 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego  – Urządzenia do ochrony przed przepięciami
55. PN – IEC 60364 – 5 – 537:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Aparatura rozdzielcza i sterownicza – Urządzenia do odłączania izolacyjnego i łączenia
56. PN – HD 60364 – 5 – 54:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia  – Część 5 – 54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego  – Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych
57. PN – IEC 60364 – 5 – 551:2003  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Inne wyposażenie – Niskonapięciowe zespoły prądotwórcze
58. PN – HD 60364 – 5 – 559:2010  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 5 – 55: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Inne wyposażenie – Sekcja  559: Oprawy oświetleniowe i instalacje oświetleniowe
59. PN – IEC 60364 – 5 – 56:1999  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego  – Instalacje bezpieczeństwa
60. PN – HD 60364 – 6:2008 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 6: Sprawdzanie
61. PN – HD 60364 – 7 – 701:2010  Instalacje elektryczne niskiego napięcia  – Część 7 – 701: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Pomieszczenia wyposażone w wannę lub prysznic
62. PN – IEC60364 – 7 – 702:1999,  PN – IEC60364 – 7 – 702:1999/Ap1:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Baseny pływackie i  inne
63. PN – HD 60364 – 7 – 703:2007 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 7 – 703: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Pomieszczenia i kabiny zawierające ogrzewacze sauny
64. PN – HD 60364 – 7 – 704:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 7- 704: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Instalacje na terenie budowy i rozbiórki
65. PN – IEC 60364 – 7 – 705:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Instalacje elektryczne w gospodarstwach rolniczych i ogrodniczych
66. PN – IEC 60364 – 7 – 706:2000 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych  – Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Przestrzenie ograniczone powierzchniami przewodzącymi
67. PN – IEC 60364 – 7 – 714:2003 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Instalacje oświetlenia zewnętrznego
68. PN – HD 60364 – 7 – 715:2006  Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 7 – 715: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Instalacje oświetleniowe o bardzo niskim napięciu
69. PN – HD 60364- 7- 740:2009 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Część 7 – 740: Wymagania dotyczące specjalnych instalacji lub lokalizacji – Tymczasowe instalacje elektryczne obiektów, urządzeń rozrywkowych i straganów na terenie targów, wesołych miasteczek i cyrków
70. PN – EN 60445:2010 Zasady podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka z maszyną, znakowanie i identyfikacja – Identyfikacja zacisków urządzeń i zakończeń przewodów
71. PN- EN 60446:2010 Zasady podstawowe i bezpieczeństwa przy współdziałaniu człowieka
z maszyną, znakowanie i identyfikacja  – Identyfikacja przewodów kolorami albo znakami alfanumerycznymi
72. PN – EN 60529:2003 Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy (kod IP)
73. PN – EN 61140:2005,  PN – EN 61140:2005/A1: 2008  Ochrona przed porażeniem prądem elektrycznym – Wspólne aspekty instalacji i urządzeń
74. PN – EN 61293:2000 Znakowanie urządzeń elektrycznych danymi znamionowymi dotyczącymi zasilania elektrycznego – Wymagania bezpieczeństwa
75. PN – EN 1838:2005 Zastosowania oświetlenia – Oświetlenie awaryjne
76. PN – EN 50172:2005 Systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego
77. PN – IEC 60364 – 5 – 56:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Instalacje bezpieczeństwa
78. PN – HD 60364- 5 – 54:2010 Instalacje elektryczne niskiego napięcia – Część 5 – 54: Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Uziemienia, przewody ochronne i przewody połączeń ochronnych
79. PN – EN 62305 – 1:2008 Ochrona odgromowa – Część 1: Zasady ogólne
80. PN – EN 62305 – 2:2008 Ochrona odgromowa  – Część 2: Zarządzanie ryzykiem
81. PN – EN 62305 – 3:2009 Ochrona odgromowa – Część 3: Uszkodzenia fizyczne obiektów i zagrożenie życia
82. PN – EN 62305 – 4:2009 Ochrona odgromowa – Część 4: Urządzenia elektryczne i elektroniczne w obiektach
83. PN – IEC 60364- 4 – 443:1999 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Ochrona dla zapewnienia bezpieczeństwa – Ochrona przed przepięciami – Ochrona przed przepięciami atmosferycznymi lub łączeniowymi
84. PN – IEC 60364 – 5 – 52:2002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych – Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego – Oprzewodowanie
85. PN – EN 1363 – 1:2001 Badania odporności ogniowej – Część 1: Wymagania ogólne
86. PN-EN 50200:2003 Metoda badania palności cienkich przewodów i kabli bez ochrony specjalnej stosowanych w obwodach zabezpieczających
87. PN- E – 05204:1994  Ochrona przed elektrycznością statyczną – Ochrona obiektów, instalacji i urządzeń – Wymagania

Literatura:

1. Z. Gryżewski: Prace pomiarowo-kontrolne przy urządzeniach elektroenergetycznych o napięciu znamionowym do 1 kV, COSiW SEP, wyd. IV, Warszawa 2002.
2. Z. Konopacki, Z. Gryżewski: Prace pomiarowo-kontrolne przy urządzeniach  elektroenergetycznych o napięciu znamionowym wyższym od 1 kV , wyd. II , Warszawa 1994.
3. F. Łasak: Błędy popełniane przy badaniach i pomiarach elektrycznych. Poradnik dla  elektryka, Wydawnictwo Verlag Dashofer, wyd. I, Warszawa, 2006.
4. Zespół autorów pod redakcją J. Strzałki: Instalacje elektryczne i teletechniczne.  Poradnik montera i inżyniera  elektryka, Wydawnictwo Verlag Dashofer, Warszawa,  aktualizacja styczeń 2007.
5. J. Laskowski: Poradnik elektroenergetyka przemysłowego, wyd. V, Warszawa 2002.
6. G. Ługowski: Wytyczne oraz przepisy związane z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci elektroenergetycznych, Warszawa 2000.
7. H. Markiewicz: Instalacje elektryczne, WNT, Warszawa 2000.
8. J. Strojny (redaktor pracy zbiorowej): Vademecum elektryka, Warszawa 2003.
9. T. Uczciwek: Bezpieczeństwo i higiena pracy oraz ochrona przeciwpożarowa w elektroenergetyce, Warszawa 1998.
10. T. Uczciwek: Dozór i eksploatacja instalacji oraz urządzeń elektroenergetycznych
w  zakładach przemysłowych i innych jednostkach gospodarczych, (Poradnik  szkoleniowy), Warszawa 2000.
11. T. Uczciwek: 102 pytania i odpowiedzi z zakresu instalacji elektrycznych i ochrony przeciwporażeniowej w urządzeniach i instalacjach o napięciu do 1 kV, Warszawa 2001

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, wytwarzających, przetwarzających, przesyłających i zużywających ciepło oraz inne urządzenia energetyczne

EKSPLOATACJI

w zakresie G2

1. Podstawa prawna ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu
   Postawę prawną do ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu stanowi par.8 ust.4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci . (Dz.U. Nr 89 , poz. 828).

   2.Określenie osób na stanowiskach eksploatacji
   Są to osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci energetyki cieplnej  i wykonujące prace w zakresie : obsługi , konserwacji ,  remontu , montażu i kontrolno-pomiarowym.

   3.Postanowienia ogólne
   Egzamin kwalifikacyjny powinien zapewniać jednolite wymagania dla wszystkich egzaminowanych. Wymagania egzaminacyjne powinny być podane pisemnie do wiadomości kandydatom ubiegającym się o potwierdzenie kwalifikacji co najmniej na 14 dni przed wyznaczoną datą egzaminu. Tematykę egzaminu  opracowano zgodnie z wymaganiami  określonymi w par.6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w zakresie energetycznym-cieplnym GRUPA II

   4.Szczegółowa tematyka egzaminu
   Szczegółowa tematyka egzaminu obejmuje zakres wymaganej wiedzy jaką powinny wykazać się osoby, które będą mogły zajmować się eksploatacją na stanowisku DOZORU,  określona jest w par. 6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. Urządzenia, wytwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne, do wyżej wymienionego Rozporządzenia podane są w załączniku nr 1 (Grupa 2)

   4.1. Zasady budowy, działania oraz warunki techniczne obsługi urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej

• Ogólna charakterystyka przepisów i norm dotyczących budowy urządzeń, sieci i instalacji energetyki cieplnej,
• Ogólne zasady budowy i działania urządzeń energetycznych oraz ich parametry techniczne (rodzaj, typ, moc, ciśnienie itp.).
• Wyposażenie urządzeń w aparaturę kontrolno-pomiarową i regulacyjno-zabezpieczeniową.
• Oznaczenia techniczne i eksploatacyjne na urządzeniach i instalacjach energetycznych.

 4.2. Zasady eksploatacji oraz instrukcje eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej

• Znajomość instrukcji eksploatacji w zakresie wykonywanych czynności eksploatacyjnych,
• Czynności związane z prawidłowym uruchamianiem, prowadzeniem ruchu i zatrzymaniem urządzenia energetycznego,
• Zakres i częstotliwość wykonywania zapisów ruchowych wskazań aparatury kontrolno-pomiarowej,
• Terminy i zakres przeprowadzania oględzin, przeglądów, napraw, remontów oraz prób i pomiarów.
• Znajomość ogólnych zasad wytwarzania, przesyłu i użytkowania paliw i energii w zakresie odpowiadającym stanowisku pracy,
• Przestrzeganie ustalonych programów i harmonogramów pracy urządzeń, sieci i instalacji energetycznych cieplnych,
• Stosowanie zasad oszczędnego użytkowania paliw i energii oraz obniżania energochłonności

4.3. Zasady i warunki wykonywania prac kontrolno-pomiarowych i montażowych

• Wymagania przepisów odnośnie i częstotliwości wykonywania prac kontrolno-pomiarowych,
• Przygotowanie i przeprowadzenie prac kontrolno – pomiarowych.
• Zasady wykonywania pomiarów eksploatacyjnych w zakresie:
  o parametrów charakteryzujących urządzenia, instalacje i sieci energetyczne,
  o sprawności agregatów, urządzeń i instalacji,
  o jakości nośników energetycznych,
  o kontroli wskazań aparatury kontrolno – pomiarowej.
• Metody i sposoby wykonywania pomiarów eksploatacyjnych.
• Ocena wyników pomiarów i badań,
• Zasady wykonywania prac montażowych urządzeń, sieci i instalacji energetycznych – cieplnych.

4.4. Zasady i wymagania bezpieczeństwa pracy i bezpieczeństwa przeciwpożarowego oraz umiejętności udzielania pierwszej pomocy

• Obowiązki pracowników w zakresie bhp,
• Znajomość zagrożeń występujących na stanowisku pracy,
• Zasady organizacji prac przy urządzeniach i instalacjach energetycznych,
• Rodzaje poleceń i zasady przygotowania miejsca pracy,
• Narzędzia pracy, sprzęt ochronny i odzież ochronna do prac przy urządzeniach energetycznych,
• Zasady bezpieczeństwa pożarowego przy urządzeniach energetycznych,
• Sprzęt przeciwpożarowy i zasady jego stosowania do gaszenia pożarów w urządzeniach i instalacjach energetycznych.

 4.5. Instrukcje postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi lub otoczenia

• Znajomość instrukcji postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa obsługi i otoczenia,
• Sposoby informowania osób kierownictwa oraz instytucji powołanych do usuwania awarii, gaszenia pożaru, itp.,
• Znajomość telefonów i systemów alarmowych.

Uwaga:

Osoba przystępująca do egzaminu kwalifikacyjnego powinna wykazać się  szczegółową znajomością postanowień zawartych w obowiązującej Ustawie z dnia  10.04.1997r. „Prawo Energetyczne”, w Ustawie z 7.07.1994r.”Prawo Budowlane” oraz  w rozporządzeniach wykonawczych  do tych Ustaw. Ponadto powinna znać zasady wynikające z przepisów budowy urządzeń  energetycznych, Przepisów Eksploatacji Urządzeń Energetycznych, Norm, Kodeksu  Pracy oraz instrukcji stanowiskowych i zakładowych  – wszystko w zakresie określonym  „Wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji ” a także praktyczną umiejętność udzielania  pomocy przedlekarskiej.

Wybrane akty prawne i normy

1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne z późniejszymi zmianami (t.j. Dz.U. Nr 89, poz. 625 z 2006r. z późniejszymi zmianami)
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane z późniejszymi zmianami  (t.j. Dz.U. Nr 106 , poz. 1126 z 2000r.).
3. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000r. o dozorze technicznym (Dz.U. z 2001r. Nr 3, poz. 18, z późn. zm.)
4. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej ( J.t. : Dz.U. z 2002r. Nr 147 poz. 1229 oraz z 2003r. Nr 52 poz. 452).
5. Ustawa z 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62 , poz. 627, z późn. zm.).
6. Kodeks pracy. Tekst jednolity. Dział 4 i 10 (Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
7. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. (Dz.U. Nr 89 , poz. 82)
8. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2013 poz. 492).

Normy

1. PN – 87/M  – 42312.  Przyrządy do pomiaru ciśnienia . Terminologia.
2. PN – 93/M – 53950.01. Pomiar strumienia masy i strumienia objętości płynów za  pomocą zwężek pomiarowych .
3. PN – 85/M – 53820. Termometry szklane. Termometry przemysłowe. Wymagania i  badania .
4. PN – 83/M – 53849. Termometry elektryczne. Czujniki termometrów oporowych.
5. PN – 92/M – 53854. Termometry elektryczne. Charakterystyki termometryczne  termoelementów. Podział i oznaczenia termoelementów.
6. PN – 84/M – 35603.  Technika bezpieczeństwa. Stałe zbiorniki ciśnieniowe.  Znakowanie.
7. PN – 79/M – 69221.  Butle do gazów.  Butle stalowe spawane.
8. PN – 83/M – 74201. Armatura przemysłowa. Zawory regulujące. Wymagania i  badania .
9. PN – 81/M – 44001. Pompy wirowe i ich układy . Wielkości charakterystyczne .  Nazwy, określenia, symbole i jednostki miar .
10. PN – 84/M – 44010. Pompy odśrodkowe do wody zasilającej. Wymagania i badania.
11. PN – 92/M – 43011. Wentylatory. Ogólne wymagania i badania.
12. PN – 62/M – 52017 Urządzenia techniki powietrza. Klimatyzatory powietrza. Szeregi podstawowych parametrów.
13. PN – 92/M – 43221. Sprężarki śrubowe i typy pokrewne. Wymagania i formularze danych technicznych .
14. PN – 93/M – 43223. Sprężarki ogólnego przeznaczenia. Turbosprężarki. Wymagania  i formularze danych technicznych.
15. PN – 85/M – 35521.  Turbiny parowe. Zasady odbioru montażu.
16. PN – 84/M – 34080 . Kotły wodne. Terminologia.
17. PN – 72/M – 34128. Kotły parowe. Wymagania i badania odbiorcze.
18. PN – 87/M – 34821.02. Instalacje do odżużlania i odpopielania. Wspólne wymagania i badania.
19. PN – 81/M – 35630. Technika bezpieczeństwa. Kotły parowe i wodne. Zawory  bezpieczeństwa.
20. PN – 89/M – 34130.01. Energia cieplna. Instalacje młynowe. Wymagania i badania.
21. PN – 72/M – 04600. Przemysłowe sprężarkowe urządzenia chłodnicze. Metody badania .
22. PN – 91/M – 34991. Chłodnie kominowe i wentylatorowe. Wymagania i badania odbiorcze dotyczące efektu chłodzenia .
23. PN – 77/M – 340030. Izolacja cieplna urządzeń energetycznych. Wymagania i badania.
24. PN – 90/B – 01430. Ogrzewnictwo. Instalacje centralnego ogrzewania. Terminologia.
25. PN – 68/B – 01411. Wentylacja. Urządzenia i elementy urządzeń wentylacyjnych. Podział, nazwy i określenia .
26. PN – 82/B – 02020. Ochrona cieplna budynków.
27. PN – 83/B – 03430. Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej.
28. PN – 85/B – 02421. Izolacja cieplna rurociągów, armatury i urządzeń.
29. PN -77/M – 34030. Izolacja cieplna urządzeń energetycznych .
30. PN – 75/B – 02412. Centralne ogrzewanie. Zabezpieczenie urządzeń ogrzewani  parowego niskoprężnego.
31. PN – 77/B – 02413. Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie urządzeń  ogrzewań wodnych systemu otwartego.
32. PN – 93/M – 35350. Kotły grzewcze gazowe wodne niskotemperaturowe i średniotemperaturowe.

Literatura

1. Bieniek Cz.: Wentylatory osiowe. WNT . Warszawa 1961r.
2. Buczek K.: Egzamin kwalifikacyjny osób zajmujących się eksploatacją urządzeń,  instalacji i sieci cieplnych w pytaniach i odpowiedziach Wyd. KeBe, Krosno 2000r.
3. Cylke P. , Mazur M.: Wytwarzanie energii cieplnej. Wyd. Szk. i Pedag. 1997r.
4. Ferencewicz J.: Wentylacja i klimatyzacja. Warszawa 1964r.
5. Krepowicz W.: Aparatura kontrolno – pomiarowa. PWSZ . Warszawa 1969r.
6. Łazarkiewicz S., Troskolański A.: Pompy wirowe . PWT. Warszawa 1959r.
7. Mechanik. Poradnik techniczny, tom IV, cz.2. PWT . Warszawa 1961r.
8. Praca zbiorowa: Energetyka z bieżącą aktualizacją. Wyd. EUROPEX, Kraków 2003r.
9. Wróblewski T., Pepłowski A., Górecki H.: Urządzenia kotłowe. Warszawa 1966

Szczegółowa tematyka egzaminu kwalifikacyjnego dla osób zajmujących się eksploatacją urządzeń, wytwarzających, przetwarzających, przesyłających i zużywających ciepło oraz inne urządzenia energetyczne

DOZORU

w zakresie G2

1. Podstawa prawna ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu
   Postawę prawną do ustalenia szczegółowej tematyki egzaminu stanowi par.8 ust.4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci . (Dz.U. Nr 89 , poz. 828).

   2.Określenie osób na stanowiskach dozoru
   Są to osoby kierujące czynnościami osób wykonujących pracę w zakresie : obsługi, konserwacji, remontów, montażu i kontrolno-pomiarowym oraz osoby na stanowiskach pracowników technicznych sprawujących nadzór nad eksploatacją urządzeń , instalacji i sieci ciepłowniczych .

   3.Postanowienia ogólne
   Egzamin kwalifikacyjny powinien zapewniać jednolite wymagania dla wszystkich egzaminowanych. Wymagania egzaminacyjne powinny być podane pisemnie do wiadomości kandydatom ubiegającym się o potwierdzenie kwalifikacji co najmniej na 14 dni przed wyznaczoną datą egzaminu. Tematykę egzaminu  opracowano zgodnie z wymaganiami  określonymi w par.6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. w zakresie energetycznym-cieplnym GRUPA II

   4.Szczegółowa tematyka egzaminu
   Szczegółowa tematyka egzaminu obejmuje zakres wymaganej wiedzy jaką powinny wykazać się osoby, które będą mogły zajmować się eksploatacją na stanowisku DOZORU,  określona jest w par. 6 pkt.1 Rozporządzenia Ministra Gospodarki , Pracy i Polityki Społecznej  z dnia 28 kwietnia 2003 r. Urządzenia, wytwarzające, przesyłające i zużywające ciepło oraz inne urządzenia energetyczne, do wyżej wymienionego Rozporządzenia podane są w załączniku nr 1 (Grupa 2)

   4.1. Przepisy dotyczące  przyłączania urządzeń i instalacji do sieci, dostarczania paliw i energii oraz prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń,  instalacji i sieci energetycznych-cieplnych

• Przepisy dotyczące przyłączania, uruchamiania i pracy we wspólnej sieci urządzeń i instalacji energetyki-cieplnej.
• Wytwarzanie, przesył i dystrybucja energii cieplnej
• Przepisy określające obowiązki w zakresie wytwarzanej i odbieranej energii cieplnej
• Ograniczenia i gospodarka cieplna w dostawie i zużyciu energii cieplnej
• Zawieranie umów o dostarczanie energii cieplnej.
• Zasady dysponowania mocą urządzeń i instalacji energetyki cieplnej.
• Zasady prowadzenia ruchu i eksploatacji urządzeń , instalacji i sieci cieplnych.

4.2. Przepisy i zasady postępowania przy programowaniu pracy urządzeń,  instalacji i sieci z uwzględnieniem zasad racjonalnego użytkowania paliw i  energii

• Znajomość zasad wytwarzania, przesyłu, rozdziału i racjonalnego użytkowania  paliw i energii.
• Znajomość zasad programowania pracy urządzeń i instalacji energetyki cieplnej.
• Zasady racjonalnego i oszczędnego użytkowania energii cieplnej.
• Okresowe analizy energochłonności, audyty energetyczne.
• Statystyka i sprawozdawczość techniczno – ekonomiczna.

4.3. Przepisy w zakresie eksploatacji, wymagania w zakresie prowadzenia  dokumentacji technicznej i eksploatacyjnej oraz stosowania instrukcji  eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci

• Charakterystyka ustawy z dnia 10.04.1997r. „Prawo Energetyczne”  z późniejszymi zmianami  oraz aktów wykonawczych z zakresu eksploatacji    urządzeń , instalacji i sieci energetyki cieplnej.
• Dokumentacja techniczno – eksploatacyjna urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej.
• Przyjmowanie do eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej
• Zasady prowadzenia ruchu urządzeń i instalacji energetycznych.
• Kwalifikacje osób zajmujących się eksploatacją urządzeń i instalacji energetyki cieplnej.
• Instrukcje eksploatacji urządzeń, instalacji i sieci cieplnych; zawartość i układ instrukcji.

4.4. Przepisy dotyczące budowy urządzeń, instalacji i sieci oraz normy i warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać urządzenia, instalacje i sieci

• Charakterystyka norm i warunków technicznych dotyczących budowy urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej
• Zasady budowy i działania urządzeń, instalacji i sieci energetycznych.
• Wyposażenie urządzeń w aparaturę kontrolno-pomiarową i regulacyjno – zabezpieczeniową .
• Umiejętność posługiwania się dokumentacją techniczną.

4.5. Przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony  przeciwpożarowej, z uwzględnieniem udzielania pierwszej pomocy oraz wymagań ochrony środowiska

• Obowiązki osób dozoru w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, bezpieczeństwa pożarowego i ochrony środowiska.
• Identyfikacja zagrożeń związanych z eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej.
• Organizacja wykonywania prac przy urządzeniach, instalacjach i sieciach energetycznych .
• Udzielanie pomocy przedlekarskiej osobom poszkodowanym.
• Wpływ urządzeń, instalacji i sieci cieplnych na skażenie środowiska (hałas, wibracje) i środki przeciwdziałania.

4.6. Zasady postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu urządzeń przyłączonych do sieci

• Zasady postępowania w razie awarii, pożaru lub innego zagrożenia bezpieczeństwa ruchu określone w instrukcjach eksploatacyjnych i przeciwpożarowych.
• Zasady szkolenia pracowników w zakresie postępowania w warunkach  zagrożenia.
• Sprzęt gaśniczy – zasady stosowania i użytkowania.

4.7. Zasady dysponowania mocą urządzeń przyłączonych do sieci

• Znajomość obowiązujących przepisów z zakresu ograniczeń poboru mocy i zużycia paliw i energii cieplnej.
• Znajomość zasad programowania pracy urządzeń i instalacji oraz wyłączeń  urządzeń i instalacji odbiorczych dla zapewnienia dotrzymania wprowadzonych ograniczeń.
• Analiza i weryfikacja parametrów przesyłanego ciepła
• Ustalenia i weryfikacja taryf dla ciepła.

4.8. Zasady i warunki wykonywania prac kontrolno – pomiarowych i montażowych

• Przygotowanie i przeprowadzenie prac kontrolno – pomiarowych.
• Zasady wykonywania pomiarów eksploatacyjnych w zakresie:
  o    parametrów charakteryzujących urządzenia, instalacje i sieci energetyczne,
  o    sprawności agregatów, urządzeń i instalacji,
  o    jakości nośników energetycznych,
  o    kontroli wskazań aparatury kontrolno – pomiarowej.
• Sporządzenie protokołu z badań i pomiarów.
• Interpretacja i ocena wyników pomiarów.
• Zasady wykonywania prac montażowych urządzeń, instalacji i sieci energetyki cieplnej, wymagane przepisami i normami.

Uwaga:

Osoba przystępująca do egzaminu kwalifikacyjnego powinna wykazać się  szczegółową znajomością postanowień zawartych w obowiązującej Ustawie z dnia  10.04.1997r. „Prawo Energetyczne”, w Ustawie z 7.07.1994r.”Prawo Budowlane” oraz  w rozporządzeniach wykonawczych  do tych Ustaw. Ponadto powinna znać zasady wynikające z przepisów budowy urządzeń  energetycznych, Przepisów Eksploatacji Urządzeń Energetycznych, Norm, Kodeksu  Pracy oraz instrukcji stanowiskowych i zakładowych  – wszystko w zakresie określonym  „Wnioskiem o sprawdzenie kwalifikacji ” a także praktyczną umiejętność udzielania  pomocy przedlekarskiej.

Wybrane akty prawne i normy

1. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne z późniejszymi zmianami (t.j. Dz.U. Nr 89, poz. 625 z 2006r. z późniejszymi zmianami)
2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane z późniejszymi zmianami  (t.j. Dz.U. Nr 106 , poz. 1126 z 2000r.).
3. Ustawa z dnia 21 grudnia 2000r. o dozorze technicznym (Dz.U. z 2001r. Nr 3, poz. 18, z późn. zm.)
4. Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991r. o ochronie przeciwpożarowej ( J.t. : Dz.U. z 2002r. Nr 147 poz. 1229 oraz z 2003r. Nr 52 poz. 452).
5. Ustawa z 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr 62 , poz. 627, z późn. zm.).
6. Ustawa z dnia 30. 08.2001 r. O systemie zgodności (Dz.U. z 2010 Nr 138 , poz. 935).
7. Kodeks pracy. Tekst jednolity. Dział 4 i 10 (Dz.U. z 1998r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.).
8. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 kwietnia 2003r. w sprawie szczegółowych zasad stwierdzania posiadania kwalifikacji przez osoby zajmujące się eksploatacją urządzeń, instalacji i sieci. (Dz.U. Nr 89 , poz. 828).
9. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i polityki Społecznej z dnia 9 lipca  2003r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie  eksploatacji niektórych urządzeń ciśnieniowych (dz. U. nr 135, poz. 1269)
10. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r.w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75,  poz. 690).
11. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002r. w sprawie  minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie  użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz. U. nr 191, poz. 1596 z 2002r.)
12. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 stycznia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz.U. Nr 16, poz. 92 z 15 stycznia 2007r.).
13. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz.U. 2013 poz. 492).
14. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 06.06 .2008r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz.U. z 2003r,Nr 169 poz. 169 oraz z 26 września 2007r. nr 49, poz. 330).
15. Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003r. w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych (Dz.U. Nr 39, poz. 338).

Normy

1. PN – 87/M  – 42312. Przyrządy do pomiaru ciśnienia . Terminologia.
2. PN – 93/M – 53950.01. Pomiar strumienia masy i strumienia objętości płynów za  pomocą zwężek pomiarowych.
3. PN – 85/M – 53820. Termometry szklane. Termometry przemysłowe. Wymagania i  badania .
4. PN – 83/M – 53849. Termometry elektryczne. Czujniki termometrów oporowych.
5. PN – 92/M – 53854. Termometry elektryczne. Charakterystyki termometryczne  termoelementów. Podział i oznaczenia termoelementów.
6. PN – 84/M – 35603. Technika bezpieczeństwa. Stałe zbiorniki ciśnieniowe.  Znakowanie.
7. PN – 79/M – 69221. Butle do gazów.  Butle stalowe spawane.
8. PN – 83/M – 74201. Armatura przemysłowa. Zawory regulujące. Wymagania i  badania .
9. PN – 81/M – 44001. Pompy wirowe i ich układy . Wielkości charakterystyczne .  Nazwy, określenia, symbole i jednostki miar .
10. PN – 84/M – 44010. Pompy odśrodkowe do wody zasilającej. Wymagania i badania.
11. PN – 92/M – 43011. Wentylatory. Ogólne wymagania i badania.
12. PN – 62/M – 52017 Urządzenia techniki powietrza. Klimatyzatory powietrza. Szeregi podstawowych parametrów.
13. PN – 92/M – 43221. Sprężarki śrubowe i typy pokrewne. Wymagania i formularze danych technicznych .
14. PN – 93/M – 43223. Sprężarki ogólnego przeznaczenia. Turbosprężarki. Wymagania  i formularze danych technicznych.
15. PN – 85/M – 35521. Turbiny parowe. Zasady odbioru montażu.
16. PN – 84/M – 34080. Kotły wodne. Terminologia.
17. PN – 72/M – 34128. Kotły parowe. Wymagania i badania odbiorcze.
18. PN – 87/M – 34821.02. Instalacje do odżużlania i odpopielania. Wspólne wymagania i badania.
19. PN – 81/M – 35630. Technika bezpieczeństwa. Kotły parowe i wodne. Zawory  bezpieczeństwa.
20. PN – 89/M – 34130.01. Energia cieplna. Instalacje młynowe. Wymagania i badania.
21. PN – 72/M – 04600. Przemysłowe sprężarkowe urządzenia chłodnicze. Metody badania .
22. PN – 91/M – 34991. Chłodnie kominowe i wentylatorowe. Wymagania i badania odbiorcze dotyczące efektu chłodzenia .
23. PN – 77/M – 340030. Izolacja cieplna urządzeń energetycznych. Wymagania i badania.
24. PN – 90/B – 01430. Ogrzewnictwo. Instalacje centralnego ogrzewania. Terminologia.
25. PN – 68/B – 01411. Wentylacja. Urządzenia i elementy urządzeń wentylacyjnych. Podział, nazwy i określenia .
26. PN – 82/B – 02020. Ochrona cieplna budynków.
27. PN – 83/B – 03430. Wentylacja w budynkach mieszkalnych zamieszkania zbiorowego i użyteczności publicznej.
28. PN – 85/B – 02421. Izolacja cieplna rurociągów, armatury i urządzeń.
29. PN -77/M – 34030. Izolacja cieplna urządzeń energetycznych .
30. PN – 75/B – 02412. Centralne ogrzewanie. Zabezpieczenie urządzeń ogrzewani  parowego niskoprężnego.
31. PN – 77/B – 02413. Ogrzewnictwo i ciepłownictwo. Zabezpieczenie urządzeń  ogrzewań wodnych systemu otwartego.
32. PN – 93/M – 35350. Kotły grzewcze gazowe wodne niskotemperaturowe i średniotemperaturowe.

Literatura

1. Bieniek Cz.: Wentylatory osiowe. WNT . Warszawa 1961r.
2. Buczek K.: Egzamin kwalifikacyjny osób zajmujących się eksploatacją urządzeń,  instalacji i sieci cieplnych w pytaniach i odpowiedziach Wyd. KeBe, Krosno 2000r.
3. Cylke P. , Mazur M.: Wytwarzanie energii cieplnej. Wyd. Szk. i Pedag. 1997r.
4. Ferencewicz J.: Wentylacja i klimatyzacja. Warszawa 1964r.
5. Krepowicz W.: Aparatura kontrolno – pomiarowa. PWSZ . Warszawa 1969r.
6. Łazarkiewicz S., Troskolański A.: Pompy wirowe . PWT. Warszawa 1959r.
7. Mechanik. Poradnik techniczny, tom IV, cz.2. PWT . Warszawa 1961r.
8. Praca zbiorowa: Energetyka z bieżącą aktualizacją. Wyd. EUROPEX, Kraków 2003r.
9. Wróblewski T., Pepłowski A., Górecki H.: Urządzenia kotłowe. PWT. Warszawa 1966r.